Koliek

Mijn baby huilt de hele tijd. Zou hij koliek kunnen hebben?
Dat is mogelijk. Koliek is geen echte ziekte, maar gewoon een term die gebruikt wordt voor het beschrijven van overmatig huilen bij een overigens gezonde baby. Als je baby nog geen vijf maanden oud is en drie of meer dagen per week drie uur of langer achter elkaar huilt en er geen medische verklaring voor zijn onbehagen is, dan heeft hij mogelijk koliek. Een baby met koliek kan zich ook echt onplezierig gedragen: Hij kan afwisselend zijn benen strekken of optrekken en windjes laten. Het huilen en het onbehagen kan je baby op elk moment van de dag treffen, maar is gewoonlijk het hevigst tussen zes uur ’s avonds en middernacht.

Circa 20 procent van alle baby’s krijgt koliek, gewoonlijk beginnend met 2 à 4 weken na de geboorte. (De aandoening komt evenveel voor onder eerstgeborenen als later-geborenen, jongens en meisjes, baby’s die de borst en die de fles krijgen.) Gelukkig duurt koliek niet eeuwig. 60 procent van de baby’s heeft na drie maanden het ergste achter de rug, en 90 procent is beter na vier maanden.

Waarom krijgen sommige baby’s koliek?
Koliek is een van de grootste mysteries van het babyleven. Niemand weet waarom sommige baby’s het eerder krijgen dan andere, maar er zijn theorieën in overvloed. Het zou kunnen zijn dat sommige baby’s een onvolgroeider of gevoeliger spijsverteringsstelsel hebben dan andere. (Het woord koliek stamt ook van het Griekse woord ‘kolikos’, dat ruwweg wordt vertaald met ‘colon’ oftewel ‘dikke darm’). Het spijsverteringskanaal van een pasgeborene bevat erg weinig van de enzymen of spijsverteringssappen die nodig zijn voor het afbreken van voedsel, dus kan het verwerken van de eiwitten in moedermelk of flesvoeding leiden tot pijnlijke gasvorming.
Door het huilen zelf kan je baby lucht inslikken wat eveneens tot gasvorming leidt. Andere deskundigen geloven dat langdurige koliekaanvallen een fysieke uitlaatklep zijn voor overprikkelde baby’s waarvan het zich nog ontwikkelende zenuwstelsel nog niet alle prikkels uit de omgeving kan verwerken. Tegen het vallen van de avond kunnen sommige baby’s gewoon niet nog meer gezichten, geluiden of ervaringen in hun omgeving aan en gaan ze huilen om stoom af te blazen.

Ik heb gehoord dat koliek bij baby’s die de borst krijgen wordt veroorzaakt door de voeding van de moeder. Is dat zo?
Nu en dan krijgen baby’s met borstvoeding koliek vanwege iets dat hun moeder gegeten heeft. Zuivelproducten vormen een van de grootste boosdoeners. Als je borstvoeding geeft, probeer dan een week lang minder melk, kaas en yoghurt te nemen om te zien of dat verschil maakt. Als de koliek van je baby vermindert, beperk deze voedingsmiddelen dan tot een minimum. Zo niet, zie dan onderstaande tips voor het verzachten van koliek, en gun jezelf dan je ijsje.

Sommige zogende baby’s lijken last te hebben als hun moeder veel gekruid voedsel, volkoren producten, noten, aardbeien, koolproducten (zoals broccoli en bloemkool), knoflook, cafeïne en alcohol neemt. Om te zien of een van deze voedingsmiddelen tot problemen leidt bij je baby, moet je ze allemaal gedurende enkele dagen vermijden. Als je baby beter lijkt, ga dan één voor één deze voedingsmiddelen herintroduceren, met steeds enkele dagen tussen de verschillende herintroducties. Als je baby weer onrustig wordt nadat je een bepaald voedingsmiddel hebt gegeten, heb je de boosdoener te pakken. Je zult die uit je voeding moeten weglaten totdat je baby over zijn gevoeligheid is heen gegroeid, wat waarschijnlijk rond drie maanden het geval zal zijn, maar het afzien van koffie of andere voedingsmiddelen gedurende enkele maanden is een lage prijs voor een gelukkig kind.

Als je baby flesvoeding krijgt, zou je een andere soort kunnen proberen om te zien of dat de irritatiebron is. En wanneer je je baby flesvoeding of moedermelk geeft, zorg er dan voor dat je hem na zijn voedingen een boertje laat doen. Dit helpt om de druk te verminderen die wordt opgebouwd doordat hij tijdens de voedingen lucht inslikt.

Wat kan ik nog meer doen om de koliek bij mijn baby te verzachten?
Op de eerste plaats moet je jezelf ook een huilbui gunnen. Na urenlang een krijsende baby te hebben aangehoord, stort zelfs de meest stoïcijnse ouder wel eens in. Haal vervolgens diep adem en probeer te ontspannen. Als je te gespannen bent, zal je baby dat merken en krijg je hem helemaal niet meer rustig. Begin nu eens met de volgende lijst met tips af te werken. Bedenk dat geen een tactiek altijd voor iedere baby werkt, dus blijf proberen. Als deze ideeën voor jou niet werken, kijk dan hier voor nog andere door ouders geteste koliekremedies.

• Geef je baby een fopspeen. Soms werkt het, waarschijnlijk omdat het zuigen voor een baby rustgevend kan zijn. Ook schommelen in een babyschommel of wiegen in een schommelstoel kan helpen.

• Leg je baby met zijn buik naar beneden op je knie of op een in een handdoek gewikkelde heetwaterkruik (of een kruik die is afgekoeld tot een temperatuur die jij kunt verdragen wanneer je de kruik tegen de huid van je pols houdt). Wrijf of klop op je baby’s rug, wat kan helpen iets van de druk in zijn buik te verzachten.

• Pak je baby op en praat met hem, wieg hem, of omwikkel hem. Toegegeven, het is niet altijd gemakkelijk om een krijsende baby te knuffelen, maar soms kan een simpele aanraking van je kind wonderen doen en het is belangrijk om je kind in elk geval te troosten. Je kunt ook proberen hem in een autostoeltje of wipstoeltje bovenop een lopende wasdroger te zetten: de beweging is vaak rustgevend. Blijf echter wel bij hem in de buurt, want sommige drogers bewegen zo hard heen en weer dat een autostoeltje eraf kan vallen.

• Draag je baby met je mee. Sommige kinderen met koliek zijn gewoon graag in beweging. Als dit met je kind het geval lijkt te zijn, koop dan een draagdoek of een buikdrager en draag hem met je mee als je boodschappen gaat doen.

• Probeer een verandering van atmosfeer. Het kan helpen als je met de baby gaat wandelen, in de kinderwagen, draagdoek of buikdrager. Door de frisse lucht en de ritmische beweging van het lopen zou hij kunnen kalmeren en in slaap kunnen vallen. Of ga een stuk rijden. Aan het eind van de dag zette Onno Otten, vader van de engelachtige, nu twee jaar oude Linda, zijn krijsende dochter in de auto en maakte lange ritten over B-wegen. Door de trilling van de auto viel ze meteen in slaap. Deze tactiek hielp niet alleen om Linda te kalmeren, het gaf ook zijn vrouw een adempauze van het huilen.

• Zet een warme douche aan in de badkamer. Zet je baby in een wipstoeltje op de badkamervloer of houd hem vast en loop heen en weer terwijl de douche loopt. Van de stoom en het ritmisch klateren van het warm water is bekend dat ze menig prikkelbaar kind gekalmeerd hebben.

• Als je hem eenmaal gevoed hebt, een boertje hebt laten doen en anderszins aan de behoeften van je kind hebt voldaan, is het prima om hem een paar minuten in zijn bed te leggen, zelfs als hij hartverscheurend huilt, zodat je even op adem kunt komen. Een kleine time-out helpt je om geestelijk en lichamelijk op de been te blijven. Partners moeten elkaar aflossen of voor een paar uur een begripvolle oppas huren.

• Vermijd voorgeschreven geneesmiddelen voor koliek zoals antispasmodica en kalmeringsmiddelen. Ze kunnen gevaarlijk zijn voor je baby.